Kalça avasküler nekrozu, halk arasında bilinen adıyla kalça çürümesi, özellikle genç ve orta yaş hastalarda kalça eklemini tehdit eden önemli bir hastalıktır. Tıbbi adıyla femur başı avasküler nekrozu, femur başına giden kan akımının bozulması sonucu kemik dokunun canlılığını kaybetmesiyle ortaya çıkar. Erken dönemde fark edilmezse femur başında çökme gelişebilir ve süreç total kalça protezine kadar ilerleyebilir.
Bu yazıda kalça avasküler nekrozunun tedavi seçeneklerini, özellikle son yıllarda giderek daha fazla uygulanan Bioplasty yönteminin başarısını ve diğer tedavilere göre avantajlarını detaylı ancak hasta tarafından anlaşılabilir bir dille ele alacağız.
Kalça Avasküler Nekrozu (Kalça Çürümesi) Nedir?
Femur başı, kalça ekleminin küresel kısmını oluşturur. Bu bölgenin kanlanması bozulduğunda kemik dokusu canlılığını kaybeder. Başlangıçta sadece kemik iliği ödemi ve mikrohasar vardır; ancak süreç ilerledikçe kemik çökmesi ve eklem yüzeyinde bozulma meydana gelir.
En sık nedenler:
- Kortizon kullanımı
- Alkol tüketimi
- Travma
- Kan hastalıkları
- İdiopatik (nedeni bilinmeyen)
Erken evrede ağrı genellikle kasık bölgesinde hissedilir. İlerleyen dönemde hareket kısıtlılığı başlar.
Kalça Avasküler Nekrozu Tedavi Seçenekleri
Tedavi, hastalığın evresine göre planlanır. En sık kullanılan yöntemler:
- Konservatif tedavi (istirahat, yük azaltma)
- Core Decompression (Kemik içi basınç azaltma ameliyatı)
- Bioplasty yöntemi
- Vaskülarize kemik grefti
- Total kalça protezi
Erken evrede amaç femur başını korumaktır. Çökme gelişmeden müdahale etmek büyük önem taşır.
Bioplasty Nedir?
Bioplasty, klasik core decompression yönteminin geliştirilmiş ve biyolojik destekle güçlendirilmiş versiyonudur.
Bu yöntemde:
- Femur başına küçük bir kanal açılır.
- Nekrotik alan temizlenir.
- Bölgeye biyolojik iyileşmeyi destekleyen materyaller (kemik grefti, biyolojik matriks, kemik iliği aspiratı konsantresi vb.) uygulanır.
- Amaç hem basıncı azaltmak hem de kemiğin yeniden yapılanmasını sağlamaktır.
Bioplasty’nin temel felsefesi:
“Sadece boşaltma değil, aktif biyolojik onarım.”
Bioplasty Yönteminin Başarı Oranı
Bilimsel çalışmalar, özellikle erken evre (Ficat evre I–II) kalça avasküler nekrozunda Bioplasty’nin başarı oranının %70–85 arasında olduğunu göstermektedir.
Başarı kriterleri:
- Ağrının azalması
- Çökme gelişmemesi
- Protez ihtiyacının geciktirilmesi
Özellikle 50 yaş altı aktif hastalarda protezi yıllarca erteleyebilmesi önemli bir avantajdır.
Bioplasty’nin Core Decompression’a Üstünlüğü
Klasik core decompression sadece kemik içi basıncı azaltmayı hedefler. Ancak nekrotik alanın biyolojik olarak iyileşmesini desteklemez.
Bioplasty’nin avantajları:
1. Biyolojik Onarım Sağlar
Kemik iliği hücreleri ve greft materyali sayesinde yeni kemik oluşumu desteklenir.
️2. Çökme Riskini Azaltır
Nekrotik alanın doldurulması femur başına mekanik destek sağlar.
3. Daha Yüksek Başarı Oranı
Sadece dekompresyona göre literatürde daha iyi klinik sonuçlar bildirilmiştir.
4. Protezi Geciktirme Potansiyeli
Genç hastalarda kalça protezine gidiş sürecini anlamlı şekilde uzatabilir.
Bioplasty Kimler İçin Uygundur?
- Erken evre kalça avasküler nekrozu olan hastalar
- Femur başında henüz çökme başlamamış olanlar
- Genç ve aktif bireyler
- Protez ameliyatını mümkün olduğunca geciktirmek isteyen hastalar
İleri evrede (femur başı çökmüşse) Bioplasty’nin başarı oranı düşer ve total kalça protezi daha uygun hale gelir.
| Kriter | Core Decompression | Bioplasty (Retrodril + Biyolojik Destek) |
| Temel Amaç | Kemik içi basıncı azaltmak | Nekrotik alanı boşaltmak + biyolojik onarım sağlamak |
| Nekrotik Alan Temizliği | Sınırlı | Direkt retrodril ile hedefli temizleme |
| Biyolojik Destek | Yok | Kemik grefti / BMAC / biyolojik matriks |
| Mekanik Destek | Sağlamaz | Boşluk doldurularak yapısal destek sağlar |
| Femur Başı Çökmesini Önleme | Orta düzey | Daha yüksek |
| Başarı Oranı (Evre I–II) | %55 – 70 | %70 – 85 |
| Proteze Gidişi Geciktirme | Sınırlı | Daha belirgin geciktirme |
| Genç Hastalarda Uygunluk | Uygun | Özellikle tercih edilir |
| Revizyon Gereksinimi | Daha sık | Daha düşük oran |
Total Kalça Protezi ile Karşılaştırma
Total kalça protezi, ileri evre kalça çürümesinde en başarılı tedavi yöntemidir. Ağrıyı büyük oranda ortadan kaldırır ve hastaya konfor sağlar.
Ancak:
- Protezin ortalama ömrü 15–20 yıl civarındadır.
- Genç hastalarda revizyon ameliyatı ihtimali yüksektir.
- Büyük cerrahidir ve geri dönüşü yoktur.
Bu nedenle genç hastalarda mümkünse önce femur başını koruyucu yöntemler tercih edilir.
Bioplasty burada önemli bir “köprü tedavi” görevi görür.
Ameliyat Süreci ve İyileşme
Bioplasty genellikle:
- Küçük kesi ile yapılır
- Hastanede kısa yatış gerektirir
- Aynı gün veya ertesi gün mobilizasyon başlar
İlk 4–6 hafta yük kısıtlaması önerilir.
Tam biyolojik iyileşme birkaç ay içinde gerçekleşir.
Riskleri Var mı?
Her cerrahi girişimde olduğu gibi bazı riskler mevcuttur:
- Enfeksiyon
- Yetersiz iyileşme
- Çökme gelişimi
- Proteze ilerleme
Ancak uygun hasta seçimi ile başarı oranı yüksektir.
Kalça Avasküler Nekrozu Erken Tanı Neden Önemli?
MR görüntüleme sayesinde femur başı avasküler nekrozu erken evrede tespit edilebilir.
Erken tanı konulduğunda:
- Kalça çürümesi ilerlemeden müdahale edilir.
- Protez ihtimali azaltılabilir.
- Eklem korunabilir.
Bu nedenle kasık ağrısı olan özellikle risk faktörü bulunan hastalarda gecikmeden değerlendirme yapılmalıdır.
Sonuç
Kalça avasküler nekrozu (kalça çürümesi), erken tanı konulduğunda başarılı şekilde yönetilebilen bir hastalıktır.
Bioplasty yöntemi, özellikle erken evre femur başı avasküler nekrozu tedavisinde:
- Biyolojik iyileşmeyi desteklemesi
- Çökme riskini azaltması
- Protez ihtiyacını geciktirmesi
- Genç hastalarda kalçayı koruma şansı sunması
nedeniyle klasik core decompression yöntemine göre önemli avantajlar sunmaktadır.
Her hasta için en doğru tedavi; hastalığın evresi, yaş, aktivite düzeyi ve kemik kalitesi göz önünde bulundurularak belirlenmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Kalça avasküler nekrozu (kalça çürümesi) nedir?
Kalça avasküler nekrozu, femur başına giden kan akımının azalması sonucu kemik dokunun canlılığını kaybetmesidir. Erken dönemde ağrı yapar, ilerleyen dönemde femur başında çökme ve kalça ekleminde bozulma gelişebilir.
Kalça çürümesi iyileşir mi?
Erken evrede yakalanırsa hastalık ilerlemeden durdurulabilir. Özellikle Bioplasty gibi kalça koruyucu tedavilerle femur başının çökmesi önlenebilir ve protez ihtiyacı geciktirilebilir.
Femur başı avasküler nekrozu tedavisi nasıl yapılır?
Tedavi hastalığın evresine göre planlanır. Erken evrede core decompression ve Bioplasty gibi kalça koruyucu yöntemler uygulanır. İleri evrede ise total kalça protezi gerekebilir.
Bioplasty yöntemi nedir?
Bioplasty, femur başındaki nekrotik alanın temizlenerek biyolojik iyileşmeyi destekleyen kemik grefti ve hücresel materyallerle doldurulması işlemidir. Hem basıncı azaltır hem de kemiğin yeniden yapılanmasını destekler.
Bioplasty başarı oranı nedir?
Erken evre kalça avasküler nekrozunda başarı oranı %70–85 arasındadır. En önemli avantajı femur başında çökme gelişimini azaltması ve protez ihtiyacını geciktirmesidir.
Bioplasty mi yoksa kalça protezi mi daha iyidir?
Bu hastalığın evresine bağlıdır. Erken evrede Bioplasty kalçayı koruyabilir. İleri evrede çökme gelişmişse kalça protezi daha etkili ve kalıcı çözümdür.
Kalça avasküler nekrozu kimlerde görülür?
- Uzun süreli kortizon kullananlar
- Alkol tüketimi olan kişiler
- Travma geçirenler
- Orak hücreli anemi gibi kan hastalığı olanlar
- Nedeni bilinmeyen (idiopatik) hastalar
Bioplasty sonrası iyileşme süresi ne kadardır?
Hastalar genellikle kısa sürede ayağa kalkar. İlk 4–6 hafta yük kısıtlaması uygulanır. Tam biyolojik iyileşme birkaç ay sürebilir.
Kalça çürümesi MR’da belli olur mu?
Evet. MR görüntüleme, femur başı avasküler nekrozunu erken evrede tespit etmede en duyarlı yöntemdir.
